Wody Mineralne

- aniony
HCO3- - jon wodorowęglanowy, jednowartościowy, występuje w wodach o niskiej mineralizacji, towrzyszy Ca2+, źródłem tej mineralizacji jest rozpuszczenie węglanu wapnia z wodą z CO2.
50% tego jonu wynika w wodzie z zrozpuszczenia HCO3-
50% tego jonu wynika w wodzie zrozpuszczenia CO2
SO42- - jego źródłem są minerały z siarką (gips, anhydryt); anhydryt CaSO4 - bezwodny siarczan wapnia, pod wpływem wody przekształca się w gips; anhydryt to pospolity składnik żył hydrotermalnych i złóż solnych, powstaje głównie wskutek odparowywania wód morskich.
Ewaporaty - skały osadowe należące do grupy skał chemicznych, powstałe przez wytrącenie się i osadzenie związków mineralnych na skutek odparowania, czyli ewaporacji wód morskich (z płytkich lagun i zatok) lub słonych jezior. Do ewaporatów należą, m.in.: sole kamienne i potasowe, złoża gipsowe i anhydrytowe, a także niektóre skały węglanowe.
Źródłem SO42- jest również utlenianie siarczków oraz związki siarki emitowane do atmosfery tzw. kwaśne deszcze, niszczą zabytki, drzewa np. w Sudetach
FeS2 ? piryt, dwusiarczek żelaza, często zawiera domieszki złota, srebra i miedzi, ma silny
metaliczny połysk, jest nazywany ?złotem głupców?.
Woda do picia nie powinna mieć więcej siarczanów niż 250 mg/l, gdy powyżej pojawiają się
problemy z układem pokarmowym.
Cl- - chlorki, w wodach (też morskich) chlor występuje w wminimalnych ilościach; dobrze
rozpuszczalne w wodzie. Źródła w wodach podziemnych: zanieczszczenia, ścieki, odpady, procesy wulkaniczne, rozpuszczanie soli. Źródła w słodkich wodach podziemnych: atmosfera, opady do wód podziemnych, zanieczyszczenia.
Woda do picia nie więcej niż 250 mg/l chlorków.

- kationy
Na+ - sód, wystepuje w wodzie z anionem chlorkowym. Efekt: rozpusczanie chlorku sodu, wietrzenie skał magmowych, rozpuszczanie złóż soli, ścieki, odpady. Wymiana jonowa (wymiana wapnia ja sód). Woda do picia nie wiecej niż 100 mg/l sodu, korzystna gdy mało sodu. Poniżej 10 mg/l ? woda niskosodowa. Sód działa niekorzystnie na uklad krążenia.
K+ - potas, źródła: rozpuszczanie soli potasowych, rozkład substancji organicznych, nawozy, nawozy sztuczne.
Ca2+ - wapń, występuje w skałach osadowych, w żywej materii organicznej, składnik kości; główne źródła: procesy wietrzenia chemicznego węglanu wapnia i magnezu (dolomit), weglanu wapnia (kalcyt), minerałów magmowych (np. pirokseny), desorbcje (wymiana Na na Ca).
Mg2+ - magnez, w wodzie wystepuje w mniejszych ilościach; źródła: wietrzenie minerałów magmowych (miki, amfiboli), skał osadowych (dolomitu), rozpuszczanie soli siarczanowych i chlorkowych magnezu. Gdy większa ilość w wodzie, korzystne działanie dla zdrowia.

-przezroczystość ? zdolność do przepuszczania promieni świetlnych; przezroczystość określa się wysokością słupa wody, przez który można odczytać wzorcowy druk (badania w cylindrach Snellena); zależy od zawiesin, koloidów, barwy wody; typowe wody podziemne cechują się dużą przezroczystością;
-mętność ? zdolność do absorbowania promieni świetlnych; zależy od zawartości w wodzie zawiesin, koloidów, barwy wody, występują w warunkach kontaktu z substancją organiczną (płytkie wody przypowierzchniowe), np. w Wielkopolsce mętność wody podziemnej na głębokości 100-150m (rozpuszczony w wodzie pył węglanowy); lokalnie występuje mętność wód podziemnych (płytkie wody w okolicach bagien); mętność określa się poprzez porównanie badanej wody z wzorcami mętności;

Jeśli wydobędziemy wodę podziemną to po pewnym czasie:
-woda stanie się mętna (latem 10-15 minut, zależy od temperatury otoczenia)
-powstaje mętność pozorna, czyli wytrącanie się związków żelaza dwuwartościowego w postaci kwaśnego węglanu żelaza; mętność pozorna związana jest z określonymi reakcjami chemicznymi np.:

Wody podziemne ze względu na związki z powierzchnią terenu:
-przypowierzchniowe (zaskórne), mają najściślejsze związki z pow. terenu, występują w warstwach utworów wodonośnych o małej miąższości na nieprzepuszczalnym podłożu, gdzie brak lub niewielka strefa aeracji ? obszary bagienne; wody nieprzydatne do użytku (zanieczyszczone bakteriologicznie);
-gruntowe, mają związek z powierzchnią terenu, tworzą się jeśli miąższość utworów wodonośnych wzrasta i jest podział na strefę aeracji i saturacji, występują w przypowierzchniowych utworach w strefie aeracji, zasilane są przez infiltrację, są to wody użytkowe; wpływ warunków klimatycznych na ich właściwości;
-wgłębne, mają ograniczone związki z powierzchnią terenu, występują w niecce artezyjskiej, jeśli występują utwory niewodonośne i nieprzepuszczalne; występują na określonej głębokości przykryte utworami słaboprzepuszczalnymi, zasilane są w wyniku infiltracji pośredniej, maja mniejsze związki z czynnikami klimatycznymi;
-głębinowe, brak związków z powierzchnią terenu, znajdują się bardzo głęboko w środowisku geologicznym, oddzielone warstwami utworów niewodonośnych, nie są zasilane przez infiltrację, są silnie zmineralizowane i stanowią część wód leczniczych
Wody lecznicze to wody wgłębne albo wody głębinowe ? stałość cech niezbędnych do ich wykorzystania.

-wody lecznicze muszą być uznane przez Ministra Zdrowia;
-wody podziemne: poszukiwanie i zapis zasobów (Prawo Górnicze), wykorzystywanie ich (wody zwykłe ? Ustawa, Prawo Wodne);
-wody mineralne i lecznicze (uznane za kopaliny): ich wykorzystywanie regulują przepisy Prawa Geologicznego i Górniczego; rozpoznanie ich i eksploatacja, poszukiwanie (koncesja na poszukiwanie, Minister Środowiska), prace poszukiwawcze, ocena wyników, wybór obszarów do szczegółowego rozpoznania i ustalenie zasobów dyspozycyjnych, prace rozpoznawcze, opracowanie dokumentacji z ustalenia zasobów dyspozycyjnych, dokumentacja eksploatacji zasobów wód, koncesja na eksploatację ujęcia oraz zezwolenie wodnoprawne na zatłaczanie wód zużytych do złoża, a także plan ruchu dla zakładu górniczego.

Wykorzystanie wód leczniczych
-wody mineralne i ich własności lecznicze związane z ich mineralizacją;
-wody tzw. swoiste, ich oddziaływanie lecznicze jest związane z obecnością w wodzie substancji swoistych tzw. współczynników farmako-dynamicznych:
a) żelaziste    10 mg Fe2 + Fe3
b) arsenowe    0,7 mg As w postaci AsO2
c) fluorkowe    1 mg F
d) bromkowe    5 mg Br
e) jodkowe    1 mg J
f) siarczkowe    1 mg S     H2S + HS + S2+ + S2O32- + HSO3 + SH3
g) krzemowe    100 mg H2SiO2
h) szczawy
i) radoczynne
j) borowe     5 mg HBO2
k) termalne

Woda mineralna (zmineralizowana) ? to woda naturalna, ponad 1g rozpuszczonych składników stałych w 1l wody lub do 1,3g/l. Jeżeli mniej niż 1g ? woda słodka (zwykła, słabozmineralizowana).
Mineralizacja ? cechy wody podziemnej związane z rozpuszczalnymi substancjami stałymi.
Woda mineralna (podziemna ? potoczna nazwa).
Woda lecznicza ? bakteriologicznie i chemicznie bez zarzutu o niewielkich wahaniach składników chemicznych i cech fizycznych oraz o właściwościach leczniczych przebadanych klinicznie (Rada Ministrów na podstawie opinii Ministra Zdrowia). Są to wody podziemne, naturalne, bez zanieczyszczeń, ze stałymi składnikami chemicznymi i fizycznymi, na odpowiedniej głębokości lub wypływające z pewnej odległości.
Źródło ? skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej.
Solanka ? o mineralizacji nie mniejszej niż 35g/l (średni poziom zasolenia wody morskiej, dla lecznictwa poniżej 60g/l, jeżeli poziom jest wyższy to musimy wodę rozcieńczyć).
Woda lecznicza:
-woda bakteriologicznie i chemicznie bez zarzutu;
-o niewielkim wahaniu składu chemicznego;
-o właściwościach leczniczych potwierdzonych na podstawie badań klinicznych;
-wody lecznicza zatwierdza Minister Zdrowia;
-stałość chemiczna umożliwia odpowiednią głębokość zalegania, są to więc wody wgłębne lub głębinowe, nie mają kontaktu z powierzchnią terenu;
Woda termalna:
-woda podziemna o temperaturze powyżej 20oC, w Polsce średnia temperatura około 10oC (średnio na głębokości 20m);
-wody te maja duże znaczenie w balneologii;
-mogą stanowić źródła ciepła, są wykorzystywane do produkcji ciepła, ogrzewanie mieszkań, na potrzeby osadnictwa, rolnictwa, ogrodnictwa, turystyki itp.
-wody geotermalne wykorzystują: Bańsko na Podhalu (72oC), Pyrzyce na Pomorzu, Umiejów, Czarnków, Mszczonowo.

Średni stopień geotermalny ? co 33m w głąb Ziemi temperatura wzrasta o 1oC (średnia temperatura Poznania to 8oC).
Peloidy ? (z greckiego pelos ? błoto) naturalne surowce stosowane w lecznictwie uzdrowiskowym; są to torfy, muły, osady morskie i źródlane, rzadziej lessy, gliny i popioły naturalne. W Polsce torfy, zwane borowinami.
Balneologia ? dział medycyny zajmujący się badaniami własności leczniczych wód podziemnych (wykorzystywanych do kąpieli i picia) oraz peloidów, jak również współdziałalność czynników środowiska np. klimatycznych.
Miejscowość uzdrowiskowa ? ochrona środowiska, są uznane za uzdrowiska, ale nie mają surowców balneologicznych.